Krystyna Lipka-Sztarbałło. Ilustracje

wystawa_ikona
Ilustrując, staję się po części dzieckiem czytającym książkę poprzez obraz, a częściowo dorosłym, który czasami dziecku towarzyszy. Marzę, aby w kreowaniu tej przestrzeni pozostać sobą w sposób intrygujący zarówno dla dziecka, jak i dorosłego. Stwierdzenie, że 'książka czyta się sama' jest dla mnie komplementem (podobnie jak 'wiedza, która sama wskakuje do głowy')

Krystyna Lipka-Sztarbałło

Od 1 do 31 marca zapraszamy do obejrzenia wystawy prezentującej ilustracje do książek dla dzieci, autorstwa Krystyny Lipki-Sztarbałło.

Krystyna Lipka-Sztarbałło - Projektantka wnętrz z wykształcenia, ilustratorka literatury dziecięcej z wyboru. Ukończyła Wydział Projektowania Plastycznego ASP w Warszawie. Grafiką książkową zajmuje się od końca lat 80.

Urodziła się w 1949 roku w Warszawie, gdzie w 1974 roku uzyskała dyplom z wyróżnieniem na kierunku architektury wnętrz. Po studiach zajmowała się projektowaniem architektonicznym, wystawiennictwem, scenografią teatralną, a także projektowaniem mody i grafiką użytkową. W roku 1989 rozpoczęła swoją przygodę z ilustrowaniem książek dla dzieci; tej pasji pozostaje wierna do dziś.

Za opracowanie graficzne "Pinokia" Carla Collodiego otrzymała Złote Koziołki na poznańskim Biennale Sztuki dla Dziecka. Ilustracje były próbą połączenia notatnika malarskiego z narracją komiksową, a jeden z rozdziałów książki miał się rozwijać jak zrolowany obraz. Mimo iż projekt nigdy nie ujrzał światła dziennego, twórczyni na brak zleceń nie mogła narzekać. Jej ilustracje trafiły do ponad 30 książek i 15 podręczników w Polsce i 16 zagranicą. Są znane m.in. w: Korei ("Mapy mówią", "Sen, który odszedł", "The Ballon Sailors", "Little Viking"), Niemczech ("Eine Gelbe Geschichte" ["Żółta zasypianka"], "Wo ist mein Traum?" ["Sen, który odszedł"] ) czy Kanadzie i USA ("The Ballon Sailors").

Lipka-Sztarbałło czerpie inspiracje z otaczającego świata. Jak sama przyznaje, korzysta z doświadczeń projektantów książki lat 60., XX wieku, jednak stylistycznie – pod względem kompozycyjnym i narracyjnym - czuje się dzieckiem lat 70. Zajmuje ją nie tylko konwencjonalna baśniowość i abstrakcja, lecz także książki pozbawione fikcji, jak chociażby edukacyjna podróż po świecie kartografii "Dokąd iść? Mapy mówią do nas" autorstwa Heekyoung Kim. Pozycja ta, wielokrotnie nagradzana w Korei, znalazła się na liście stu najpiękniejszych książek świata w 4. edycji konkursu CJ Picture Book Award 2011. Wydaniu niemieckiemu przyznano tytuł Książki Miesiąca (nagroda Niemieckiej Akademii Literatury Dziecięcej i Młodzieżowej) oraz nominowano je do prestiżowej nagrody Deutscher Jugendliteraturpreis 2012.

Ilustracja w wykonaniu Lipki-Sztarbałło nie jest jedynie dopełnieniem treści, ale stanowi osobną, wizualną opowieść. Na pytanie o tę zależność odpowiada:

"Interpretację buduje nie tylko treść i forma ilustracji, ale także kontekst treściowy i graficzny, w jakim się pojawiają. Ilustrator interpretuje treść całą formą książki. Granicą interpretacji tekstu są jej granice techniczne z jednej strony, a z drugiej lojalność wobec młodego czytelnika. To świadomość, co właściwie chcę jako twórca przekazać (powiedzieć), jak zaprosić do rozmowy. Interpretacja to tlen dla przestrzeni: autor, ilustrator, czytelnik. Tu każdy jest twórcą".

Ostatnią dekadę ubiegłego wieku poświęciła pracy społecznej na rzecz środowiska ilustratorów. W roku 1990 z jej inicjatywy powstała pierwsza w Polsce Sekcja Ilustratorów przy Warszawskim Okręgu Artystów Plastyków, której przewodniczyła w latach 1999-2005. Była również animatorką i kuratorką trzech edycji wystawy i konkursu ilustracji niewydanej Pro Bolonia (2000-2002). Jako członek Polskiej Sekcji IBBY weszła w skład Zarządu Stowarzyszenia (2003-2007). Zaangażowała się także w ideę opisania kondycji polskiej książki po transformacji politycznej i ekonomicznej 1990 roku. Była inicjatorką i współredaktorką opracowań: "Almanach 1990-2002: polscy ilustratorzy dla dzieci" oraz "1990-2005. Twórcy dzieciom" (almanach Polskiej Sekcji IBBY – Stowarzyszenia Przyjaciół Książki dla Młodych).

"Wierzę, że działania manualne pozostaną częścią świata dzielonego z młodym czytelnikiem, mimo przeobrażeń technologicznych. Być może będzie to wspólnota z czytelnikiem najmłodszym. Autonomia wypowiedzi tak potrzebna każdemu, powszechnie wyrażana do pewnego wieku poprzez rysunek – powinna mieć potwierdzenie w indywidualności ilustratora" – mówi.

Lipka-Sztarbałło działała na rzecz polskiej literatury dziecięcej także na arenie międzynarodowej: przewodniczyła reprezentacji ilustratorów polskich w prezentacjach narodowych na targach we Frankfurcie (2000) oraz Bolonii (2003), gdy Polska była gościem honorowym.

W wieku 65 lat artystka odważyła się na kolejny krok: zadebiutowała w podwójnej roli, jako autorka tekstu i ilustracji. Wydane w 2014 roku "Łazienkowe pytania" z erudycją i wdziękiem oswajają temat przez literaturę zazwyczaj pomijany. Jest to najbardziej wyraźny przykład podejmowania przez autorkę dialogu z czytelnikiem, interaktywna forma bawi - ucząc i uczy - bawiąc.

"Książka 'Łazienkowe pytania' odzwierciedla moją zawodową drogę, którą rozpoczęłam jako architekt wnętrz. Stąd przekonanie, że doświadczenie osobiste jest ważnym narzędziem w poznawaniu świata, a prozaiczność punktu wyjścia może stać się demokratyczną prowokacją w tym samym stopniu wobec młodego czytelnika jak i dorosłego" – podsumowuje ilustratorka.

Autor: Agnieszka Warnke, kwiecień 2015 / Źródło: http://culture.pl/pl/tworca/krystyna-lipka-sztarballo